श्री गणेश चालीसा

Ganesh Chalisa — Forty Verses to Lord Ganesha

संपूर्ण पाठ · Complete Ganesh Chalisa Chalisa Lyrics

दोहा

जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल।विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल॥

jai ganapati sadagun sadan, kavivar badan krupal|vighn haran mangal karan, jai jai girijalal||

भावार्थ
प्रारंभीचा दोहा — सद्गुणांचे निवासस्थान, कृपाळू, विघ्न हरण करणारा आणि मंगल करणारा गिरिजेचा लाडका. दोन ओळींत गणेशाची दोन्ही कामे: अडथळा दूर करणे आणि शुभ घडवणे.

चौपाई

जय जय जय गणपति गणराजू।मंगल भरण करण शुभ काजू॥

jai jai jai ganapati ganaraju|mangal bharan karan shubh kaju||

जय गजबदन सदन सुखदाता।विश्व विनायक बुद्धि विधाता॥

jai gajabadan sadan sukhadata|vishv vinayak buddhi vidhata||

वक्र तुण्ड शुचि शुण्ड सुहावन।तिलक त्रिपुण्ड भाल मन भावन॥

vakr tund shuchi shund suhavan|tilak tripund bhal man bhavan||

भावार्थ
वक्रतुंड, शुद्ध सोंड आणि कपाळी त्रिपुंड्र तिलक — रूपवर्णनाची सुरुवात. गणेशाचे प्रत्येक अंग हे प्रतीक मानले जाते; वाकडी सोंड म्हणजे सरळ मार्ग नाकारून अडचणीतून वाट काढण्याची बुद्धी.

राजित मणि मुक्तन उर माला।स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला॥

rajit mani muktan ur mala|svarn mukut shir nayan vishala||

पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं।मोदक भोग सुगन्धित फूलं॥

pustak pani kuthar trishulan|modak bhog sugandhit phulan||

सुन्दर पीताम्बर तन साजित।चरण पादुका मुनि मन राजित॥

sundar pitambar tan sajit|charan paduka muni man rajit||

धनि शिवसुवन षडानन भ्राता।गौरी ललन विश्व-विख्याता॥

dhani shivasuvan shadanan bhrata|gauri lalan vishva-vikhyata||

ऋद्धि सिद्धि तव चंवर सुधारे।मूषक वाहन सोहत द्वारे॥

ruddhi siddhi tav chanvar sudhare|mushak vahan sohat dvare||

कहौ जन्म शुभ कथा तुम्हारी।अति शुचि पावन मंगलकारी॥

kahau janm shubh katha tumhari|ati shuchi pavan mangalakari||

एक समय गिरिराज कुमारी।पुत्र हेतु तप कीन्हा भारी॥

ek samay giriraj kumari|putr hetu tap kinha bhari||

भावार्थ
येथून जन्मकथा सुरू होते. गिरिराजकुमारी पार्वतीने पुत्रप्राप्तीसाठी कठोर तप केले — चालीसा नुसती स्तुती न करता संपूर्ण कथा सांगते, हेच तिचे वेगळेपण.

भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा।तब पहुंच्यो तुम धरि द्विज रूपा॥

bhayo yajn jab purn anupa|tab pahunchyo tum dhari dvij rupa||

अतिथि जानि कै गौरि सुखारी।बहुविधि सेवा करी तुम्हारी॥

atithi jani kai gauri sukhari|bahuvidhi seva kari tumhari||

अति प्रसन्न ह्वै तुम वर दीन्हा।मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा॥

ati prasann hvai tum var dinha|matu putr hit jo tap kinha||

मिलहि पुत्र तुहि, बुद्धि विशाला।बिना गर्भ धारण, यहि काला॥

milahi putr tuhi, buddhi vishala|bina garbh dharan, yahi kala||

गणनायक, गुण ज्ञान निधाना।पूजित प्रथम, रूप भगवाना॥

gananayak, gun jnan nidhana|pujit pratham, rup bhagavana||

अस कहि अन्तर्धान रूप ह्वै।पलना पर बालक स्वरूप ह्वै॥

as kahi antardhan rup hvai|palana par balak svarup hvai||

बनि शिशु, रुदन जबहिं तुम ठाना।लखि मुख सुख नहिं गौरि समाना॥

bani shishu, rudan jabahin tum thana|lakhi mukh sukh nahin gauri samana||

सकल मगन, सुखमंगल गावहिं।नभ ते सुरन, सुमन वर्षावहिं॥

sakal magan, sukhamangal gavahin|nabh te suran, suman varshavahin||

शम्भु, उमा, बहुदान लुटावहिं।सुर मुनिजन, सुत देखन आवहिं॥

shambhu, uma, bahudan lutavahin|sur munijan, sut dekhan aavahin||

लखि अति आनन्द मंगल साजा।देखन भी आये शनि राजा॥

lakhi ati aanand mangal saja|dekhan bhi aaye shani raja||

निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं।बालक, देखन चाहत नाहीं॥

nij avagun guni shani man mahin|balak, dekhan chahat nahin||

गिरिजा कछु मन भेद बढ़ायो।उत्सव मोर, न शनि तुहि भायो॥

girija kachhu man bhed badha़ayo|utsav mor, n shani tuhi bhayo||

कहन लगे शनि, मन सकुचाई।का करिहौ, शिशु मोहि दिखाई॥

kahan lage shani, man sakuchai|ka karihau, shishu mohi dikhai||

नहिं विश्वास, उमा उर भयऊ।शनि सों बालक देखन कहाऊ॥

nahin vishvas, uma ur bhayau|shani son balak dekhan kahau||

पडतहिं, शनि दृग कोण प्रकाशा।बालक सिर उड़ि गयो अकाशा॥

padatahin, shani drug kon prakasha|balak sir uda़i gayo akasha||

भावार्थ
शनीच्या दृष्टिकोनातून बालकाचे मस्तक उडाले. या कथेतील शनी दुष्ट नाही — त्याने आधीच नकार दिला होता, आणि आग्रहामुळेच अनर्थ घडला. दृष्टीचा दोष हा स्वभावाचा नव्हे, नियतीचा भाग म्हणून पाहिला जातो.

गिरिजा गिरीं विकल ह्वै धरणी।सो दुख दशा गयो नहिं वरणी॥

girija girin vikal hvai dharani|so dukh dasha gayo nahin varani||

हाहाकार मच्यो कैलाशा।शनि कीन्हों लखि सुत को नाशा॥

hahakar machyo kailasha|shani kinhon lakhi sut ko nasha||

तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधाये।काटि चक्र सो गज शिर लाये॥

turat garud़ chadha़i vishnu sidhaye|kati chakr so gaj shir laye||

भावार्थ
विष्णू गरुडावर स्वार होऊन गेले आणि चक्राने गजाचे मस्तक आणले. गजमुख हे शिक्षेचे नव्हे, पुनर्जीवनाचे चिन्ह आहे.

बालक के धड़ ऊपर धारयो।प्राण, मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो॥

balak ke dhad़ upar dharayo|pran, mantr padha़i shankar darayo||

नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे।प्रथम पूज्य बुद्धि निधि, वर दीन्हे॥

nam ganesh shambhu tab kinhe|pratham pujy buddhi nidhi, var dinhe||

बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा।पृथ्वी की प्रदक्षिणा लीन्हा॥

buddhi pariksha jab shiv kinha|pruthvi ki pradakshina linha||

भावार्थ
बुद्धिपरीक्षेची प्रसिद्ध कथा — शिवांनी पृथ्वीप्रदक्षिणेची स्पर्धा ठेवली. षडानन (कार्तिकेय) पृथ्वी फिरण्यास निघाले.

चले षडानन, भरमि भुलाई।रचे बैठ तुम बुद्धि उपाई॥

chale shadanan, bharami bhulai|rache baith tum buddhi upai||

चरण मातु-पितु के धर लीन्हें।तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें॥

charan matu-pitu ke dhar linhen|tinake sat pradakshin kinhen||

भावार्थ
गणेशांनी माता-पित्याच्या चरणांना सात प्रदक्षिणा घातल्या आणि जिंकले. संपूर्ण विश्व माता-पित्यातच सामावलेले आहे — म्हणूनच ते प्रथम पूज्य ठरले. बुद्धीचा अर्थ वेग नव्हे, दृष्टी.

धनि गणेश कहि शिव हिय हरषे।नभ ते सुरन सुमन बहु बरसे॥

dhani ganesh kahi shiv hiy harashe|nabh te suran suman bahu barase||

तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई।शेष सहस मुख सके न गाई॥

tumhari mahima buddhi bada़ai|shesh sahas mukh sake n gai||

मैं मतिहीन मलीन दुखारी।करहुं कौन विधि विनय तुम्हारी॥

main matihin malin dukhari|karahun kaun vidhi vinay tumhari||

भजत रामसुन्दर प्रभुदासा।जग प्रयाग, ककरा, दुर्वासा॥

bhajat ramasundar prabhudasa|jag prayag, kakara, durvasa||

अब प्रभु दया दीन पर कीजै।अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै॥

ab prabhu daya din par kijai|apani shakti bhakti kuchh dijai||

भावार्थ
समारोप — "अब प्रभु दया दीन पर कीजै, अपनी शक्ति भक्ति कुछ दीजै." मागणी संपत्तीची नाही; शक्ती आणि भक्ती एवढीच.

दोहा

श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै धर ध्यान।नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान॥

shri ganesh yah chalisa, path karai dhar dhyan|nit nav mangal gruh basai, lahe jagat sanman||

भावार्थ
फलश्रुती — जो ध्यान लावून हा पाठ करतो, त्याच्या घरी नित्य नवे मंगल नांदते आणि जगात सन्मान मिळतो.
0 Count your japa — 11, 21 or 108. Saved on this device.

Ganesh Chalisa विषयी · About this text

Ganesh Chalisa (श्री गणेश चालीसा) — forty verses to Lord Ganesha, read through Ganesh Chaturthi, on Sankashti and Angarki Chaturthi and on Wednesdays. Unusually among chalisas it tells the whole birth story: Parvati’s tapas, Shani’s glance, the gaja head, and the circumambulation contest that made Ganesha first among the worshipped. Complete Ganesh Chalisa lyrics in Hindi with easy Roman (English letters) script, verse-by-verse भावार्थ and a free PDF, ad-free.

पाठभेद · Variant readings: this page follows the most widely recited standard paath. Regional and family traditions differ in places. If your paath differs, please use the feedback button at the foot of the page — we will record the variant.

अक्षर · Reading type

Applies to every page and is remembered on this device.

प्रतिमा · Save or share as an image

The complete Ganesh Chalisa on one image — tap to open it full size, then press and hold to save, or forward it on WhatsApp. Free, no watermark.

Ganesh Chalisa lyrics in Hindi — श्री गणेश चालीसा, complete text
श्री गणेश चालीसा — complete chalisa lyrics

तुमचा अभिप्राय · Your feedback

चूक आढळली? पाठभेद आहे? कोणत्याही भाषेत लिहा — मराठी, हिंदी किंवा English.