शिव ताण्डव स्तोत्रम्

Shiv Tandav Stotram — The Tandava Hymn of Shiva

संपूर्ण पाठ · Complete Shiv Tandav Stotram Stotra Lyrics

जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थलेगलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्।डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयंचकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥

jatatavigalajjalapravahapavitasthalegale'valamby lambitan bhujangatungamalikam|damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayanchakar chandatandavan tanotu nah shivah shivam||1||

भावार्थ
जटांच्या अरण्यातून वाहणाऱ्या गंगेने पवित्र झालेल्या भूमीवर, गळ्यात लोंबणारी सर्पमाळ घेऊन, डमरूच्या डमड्डमड्ड नादात शिवाने प्रचंड तांडव केले — तो शिव आमचे कल्याण करो. रावणाने रचलेल्या या स्तोत्राचे वैशिष्ट्य म्हणजे शब्दच नाचतात; अर्थ कळण्याआधी लय जाणवते.

जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी-विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि।धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावकेकिशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥२॥

jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari-vilolavichivallarivirajamanamurdhani|dhagaddhagaddhagajjvalallalatapattapavakekishorachandrashekhare ratih pratikshanan mam||2||

भावार्थ
जटांच्या कढईत भ्रमण करणारी गंगेची लाट, आणि कपाळावर धगधगणारा अग्नी. त्या किशोरचंद्रशेखरावर माझे प्रतिक्षण प्रेम असो. "धगद्धगद्धग" — अग्नीचा आवाज अक्षरांतच ओतला आहे.

धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर-स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे।कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदिक्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि॥३॥

dharadharendranandinivilasabandhubandhur-sphuraddigantasantatipramodamanamanase|krupakatakshadhoraniniruddhadurdharapadikvachiddigambare mano vinodametu vastuni||3||

जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा-कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे।मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरेमनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥४॥

jatabhujangapingalasphuratphanamaniprabha-kadambakunkumadravapraliptadigvadhumukhe|madandhasindhurasphurattvaguttariyameduremano vinodamadbhutan bibhartu bhutabhartari||4||

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर-प्रसूनधूलिधोरणी विधूसराङ्घ्रिपीठभूः।भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकःश्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥५॥

sahasralochanaprabhrutyasheshalekhashekhar-prasunadhulidhorani vidhusaranghripithabhuh|bhujangarajamalaya nibaddhajatajutakahshriyai chiray jayatan chakorabandhushekharah||5||

ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा-निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम्।सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरंमहाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः॥६॥

lalatachatvarajvaladdhananjayasphulingabha-nipitapanchasayakan namannilimpanayakam|sudhamayukhalekhaya virajamanashekharanmahakapalisampadeshirojatalamastu nah||6||

करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल-द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके।धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक-प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम॥७॥

karalabhalapattikadhagaddhagaddhagajjval-ddhananjayahutikrutaprachandapanchasayake|dharadharendranandinikuchagrachitrapatrak-prakalpanaikashilpini trilochane ratirmam||7||

नवीनमेघमण्डली निरुद्धदुर्धरस्फुरत्-कुहूनिशीथिनीतमः प्रबन्धबद्धकन्धरः।निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरःकलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः॥८॥

navinameghamandali niruddhadurdharasphurat-kuhunishithinitamah prabandhabaddhakandharah|nilimpanirjharidharastanotu kruttisindhurahkalanidhanabandhurah shriyan jagaddhurandharah||8||

प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा-वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम्।स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदंगजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे॥९॥

praphullanilapankajaprapanchakalimaprabha-valambikanthakandaliruchiprabaddhakandharam|smarachchhidan purachchhidan bhavachchhidan makhachchhidangajachchhidandhakachchhidan tamantakachchhidan bhaje||9||

भावार्थ
स्मरच्छिद, पुरच्छिद, भवच्छिद, मखच्छिद, गजच्छिद, अन्धकच्छिद, अन्तकच्छिद — कामदेव, त्रिपुर, संसार, दक्षयज्ञ, गजासुर, अंधकासुर आणि मृत्यू या सर्वांचा छेद करणारा. सात संहार एका कडव्यात.

अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञ्जरी-रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम्।स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकंगजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे॥१०॥

akharvasarvamangalakalakadambamanjari-rasapravahamadhurivijrumbhanamadhuvratam|smarantakan purantakan bhavantakan makhantakangajantakandhakantakan tamantakantakan bhaje||10||

जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस-द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट्।धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल-ध्वनिक्रमप्रवर्तितप्रचण्डताण्डवः शिवः॥११॥

jayatvadabhravibhramabhramadbhujangamashvas-dvinirgamatkramasphuratkaralabhalahavyavat|dhimiddhimiddhimidhvananmrudangatungamangal-dhvanikramapravartitaprachandatandavah shivah||11||

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोर्-गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः।तृष्णारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोःसमं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे॥१२॥

drushadvichitratalpayorbhujangamauktikasrajor-garishtharatnaloshthayoh suhrudvipakshapakshayoh|trushnaravindachakshushoh prajamahimahendrayohsaman pravartayanmanah kada sadashivan bhaje||12||

भावार्थ
दगड आणि सुंदर शय्या, सर्प आणि मोत्यांची माळ, रत्न आणि मातीचे ढेकूळ, मित्र आणि शत्रू, तृण आणि कमलनयना, प्रजा आणि महेंद्र — या सर्वांकडे समान दृष्टीने पाहणारे मन मला कधी लाभेल? स्तोत्रातील सर्वात तात्त्विक कडवे; सर्व वर्णनानंतर मागणी समत्वाची.

कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन्विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन्।विमुक्तलोललोचनो ललामभाललग्नकःशिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम्॥१३॥

kada nilimpanirjharinikunjakotare vasanvimuktadurmatih sada shirahsthamanjalin vahan|vimuktalolalochano lalamabhalalagnakahshiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham||13||

भावार्थ
गंगेच्या काठच्या कुंजवनातील कोटरात राहून, दुर्मती सोडून, मस्तकी अंजली धरून, "शिव" हा मंत्र उच्चारत मी कधी सुखी होईन? मागणी वैभवाची नाही, एका शब्दाच्या उच्चाराची.

इदम् हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवंपठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम्।हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिंविमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥१४॥

idam hi nityamevamuktamuttamottaman stavanpathansmaranbruvannaro vishuddhimeti santatam|hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatinvimohanan hi dehinan sushankarasy chintanam||14||

पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतंयः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे।तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तांलक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः॥१५॥

pujavasanasamaye dashavaktragitanyah shambhupujanaparan pathati pradoshe|tasy sthiran rathagajendraturangayuktanlakshmin sadaiv sumukhin pradadati shambhuh||15||

भावार्थ
फलश्रुती — जो पूजेच्या शेवटी प्रदोषकाळी दशमुख रावणाने रचलेले हे स्तोत्र वाचतो, त्याला शंभू स्थिर लक्ष्मी देतात. "दशवक्त्रगीतं" — रचनाकाराचे नाव न घेता ओळख.

Shiv Tandav Stotram विषयी · About this text

Shiv Tandav Stotram (शिव ताण्डव स्तोत्रम्) is the hymn composed by Ravana in praise of Shiva’s cosmic dance — fifteen stanzas in the panchachamara metre whose sound imitates the dance itself: the damaru in "damad damad damad", the fire in "dhagad dhagad dhagad". Recited at Pradosh, through Shravan and on Mahashivratri. Complete Shiv Tandav Stotram lyrics with easy Roman (English letters) script, verse-by-verse भावार्थ and a free PDF, ad-free.

पाठभेद · Variant readings: this page follows the most widely recited standard paath. Regional and family traditions differ in places. If your paath differs, please use the feedback button at the foot of the page — we will record the variant.

अक्षर · Reading type

Applies to every page and is remembered on this device.

प्रतिमा · Save or share as an image

The complete Shiv Tandav Stotram on one image — tap to open it full size, then press and hold to save, or forward it on WhatsApp. Free, no watermark.

Shiv Tandav Stotram lyrics in Sanskrit — शिव ताण्डव स्तोत्रम्, complete text
शिव ताण्डव स्तोत्रम् — complete stotra lyrics

तुमचा अभिप्राय · Your feedback

चूक आढळली? पाठभेद आहे? कोणत्याही भाषेत लिहा — मराठी, हिंदी किंवा English.